Een kraan die blijft nadruppelen lijkt een klein probleem, maar kan op jaarbasis ongemerkt veel water verspillen. Gelukkig kunt u een lekkende kraan zelf repareren vaak prima aanpakken, zolang de lekkage daadwerkelijk in de kraan zit en u rustig en zorgvuldig werkt. De juiste oplossing hangt vooral af van het type kraan: een klassieke kraan met rubber ring vraagt iets anders dan een moderne mengkraan met cartridge.
Eerst vaststellen waar de kraan lekt
Kijk goed waar het water vandaan komt voordat u gereedschap pakt. Druppelt de uitloop nadat u de kraan dichtdraait? Dan is meestal de afdichting, het kraanleertje of de cartridge versleten. Komt er water langs de hendel of draaiknop naar buiten, dan is vaak een O-ring of een afdichting rond de spindel aan vervanging toe.
Water onder de wastafel, in het keukenkastje of bij de aansluiting van de flexibele slangen vraagt om een andere aanpak. Draai in dat geval eerst de stopkraantjes onder de wastafel dicht en controleer of een koppeling los zit. Blijft het lekken of is een leiding, koppeling of kraanhuis beschadigd, ga dan niet eindeloos aandraaien. Te veel kracht kan een kleine lekkage juist groter maken.
Bij een thermostatische douchekraan kan een lekkage ook worden veroorzaakt door vervuiling of slijtage in het binnenwerk. Dat is niet altijd een klus die u zonder ervaring wilt uitvoeren, zeker niet als de kraan in de muur is verwerkt.
Benodigdheden voor een lekkende kraan zelf repareren
U heeft meestal geen uitgebreide gereedschapskist nodig. Leg een verstelbare moersleutel, een kleine schroevendraaier, een doek en eventueel een inbussleutel klaar. Voor de reparatie zelf heeft u afhankelijk van het type kraan een nieuw kraanleertje, O-ringen of een passende cartridge nodig.
Het belangrijkste onderdeel is dat vervangende onderdeel. Neem daarom, als dat kan, eerst het oude leertje, de O-ring of de cartridge uit de kraan en vergelijk het zorgvuldig. Cartridges lijken vaak op elkaar, maar verschillen in diameter, hoogte, bevestiging en stand van de aansluitpinnen. Een onderdeel dat net niet past, lost niets op.
Leg een doek in de wasbak of op de bodem van de douche. Kleine schroefjes en onderdelen verdwijnen anders gemakkelijk in de afvoer. Sluit de afvoer eventueel met de stop af.
Stap 1: Sluit het water af
Draai de stopkraantjes onder de wastafel of gootsteen dicht. Meestal zitten er twee: één voor koud water en één voor warm water. Hebben die kraantjes geen werking, of zit de lekkende kraan op een plek zonder afzonderlijke afsluiters? Sluit dan tijdelijk de hoofdkraan van de woning.
Open daarna de kraan die u gaat repareren. Zo haalt u de druk van de leiding en loopt het resterende water weg. Controleer altijd even of er echt geen water meer komt voordat u de kraan uit elkaar haalt.
Stap 2: Bepaal welk kraanmechanisme u heeft
Een traditionele tweegreepskraan heeft afzonderlijke draaiknoppen voor warm en koud water. Bij dit type zit onder de knop vaak een spindel met een rubber kraanleertje. Dat leertje sluit de watertoevoer af en slijt na verloop van tijd.
Een eenhendelmengkraan werkt doorgaans met een keramische cartridge. Dit is een compact binnenwerk dat de hoeveelheid en temperatuur van het water regelt. Als de kraan bij een gesloten hendel blijft druppelen, vervangt u meestal de complete cartridge. Alleen een ringetje vervangen is dan vaak geen duurzame oplossing.
Bij sommige keukenkranen zit er bovendien een perlator – het zeefje aan het uiteinde van de uitloop. Een lekkage uit de uitloop wordt daar meestal niet door veroorzaakt, maar kalk in de perlator kan wel zorgen voor een onregelmatige straal. Nu de kraan toch open is, kunt u dit onderdeel meteen schoonmaken.
Stap 3: Verwijder de knop of hendel voorzichtig
Bij een draaiknop zit de bevestigingsschroef vaak achter een rood-blauw dopje. Wip dat dopje voorzichtig los met een kleine platte schroevendraaier. Draai vervolgens de schroef los en trek de knop recht van de spindel.
Bij een mengkraan zit de schroef meestal onder een afdekkapje, aan de achterkant van de hendel of onderaan de greep. Vaak is hiervoor een kleine inbussleutel nodig. Forceer de hendel niet als die vastzit door kalk. Wikkel een doek om kwetsbare chroomdelen en werk stap voor stap, zodat u geen krassen maakt.
Maak tijdens het demonteren eventueel een foto met uw telefoon. Dat klinkt eenvoudig, maar helpt enorm als u later twijfelt over de volgorde van ringen, moeren en afdekkappen.
Stap 4: Vervang het versleten onderdeel
Bij een kraan met draaiknop draait u het kraanbovendeel los met een passende sleutel. Onderaan de spindel vindt u het kraanleertje. Soms zit het vast met een klein moertje of schroefje, soms klemt het op zijn plek. Vervang het door een exemplaar van exact dezelfde maat.
Controleer meteen de zitting in de kraan: het metalen vlak waar het leertje tegenaan drukt. Zit daar een diepe groef, corrosie of beschadiging? Dan kan ook een nieuw leertje blijven lekken. In dat geval is vervanging van het binnenwerk of de kraan vaak verstandiger dan blijven repareren.
Bij een mengkraan verwijdert u na de hendel meestal een sierkap en een borgmoer. Daaronder zit de cartridge. Trek deze recht omhoog en plaats de nieuwe cartridge in dezelfde stand. Let op de uitsparingen en pinnetjes: die moeten precies in de kraanbody vallen. Draai de borgmoer stevig aan, maar zonder overdreven kracht. Keramische onderdelen en schroefdraad kunnen beschadigen als u te hard werkt.
Lekt de kraan langs de draaiknop of hendel? Vervang dan ook de O-ringen die u tegenkomt. Smeer nieuwe O-ringen eventueel heel licht in met geschikt siliconenvet voor sanitair. Gebruik geen willekeurig vet, omdat dit rubber kan aantasten.
Stap 5: Monteer de kraan in omgekeerde volgorde
Plaats alle onderdelen terug zoals u ze hebt verwijderd. Controleer of afdichtingen vlak liggen en of er geen vuil, kalkrestjes of een verdwaald ringetje tussen zit. Vooral bij een cartridge kan een klein stukje vuil al zorgen dat de kraan niet goed afsluit.
Draai zichtbare chroomdelen niet met een kale waterpomptang vast. Gebruik een passende sleutel met een doek ertussen, of laat het onderdeel handvast zitten als het alleen een sierkap betreft. Beschadigd chroom is lastig netjes te herstellen.
Stap 6: Zet het water rustig weer aan
Open eerst de stopkraantjes onder de wastafel langzaam. Kijk direct bij de aansluitingen, onder de hendel en rond het kraanhuis of u water ziet. Open vervolgens de kraan en laat zowel koud als warm water kort stromen. Hiermee spoelt u eventuele lucht en losgekomen kalkrestjes weg.
Draai de kraan dicht en wacht een paar minuten. Een enkele druppel die nog uit de uitloop komt, kan restwater zijn. Blijft de kraan daarna druppelen, dan zit de cartridge of het leertje mogelijk niet goed, is het verkeerde onderdeel geplaatst of is de zitting beschadigd.
Stap 7: Test ook op verborgen lekkage
Voel met droog keukenpapier langs de onderkant van de kraan, de aansluitingen en de slangen in het kastje. Keukenpapier maakt een klein lek sneller zichtbaar dan kijken alleen. Controleer na een uur nog een keer, zeker als u aan koppelingen onder de wastafel hebt gewerkt.
Een lekkage onder een keukenkraan wordt soms pas zichtbaar als de hendel beweegt of wanneer warm water door de leiding loopt. Laat de kraan daarom een paar keer open en dicht gaan en test beide standen.
Wanneer kunt u beter een vakman inschakelen?
Zelf repareren is een goede keuze bij een duidelijk versleten leertje, O-ring of cartridge. Het wordt anders als de kraan is vastgeroest, het kraanhuis gescheurd is of een afsluiter onder de wastafel niet meer dichtgaat. Ook bij een inbouwkraan, lekkage in de muur of vochtplekken rond leidingwerk is snelle beoordeling verstandig. Water kan dan achter tegels of in een vloer terechtkomen voordat u het aan de buitenkant merkt.
Heeft u de cartridge vervangen maar blijft de kraan lekken? Blijf dan niet doorwerken met steeds meer kracht of kit. Een vakman kan beoordelen of het probleem in de kraan, de aansluiting of de waterdruk zit. Bij Liefting Installatietechniek kijken we naar de oorzaak én naar een oplossing die weer lang meegaat.
Een goed gerepareerde kraan hoort soepel te bedienen te zijn, direct af te sluiten en nergens vocht achter te laten. Neem daar de tijd voor. Zo bespaart u water en voorkomt u dat een klein druppeltje uitgroeit tot schade in uw keuken, badkamer of toilet.
