Een radiator die bovenin koud blijft, borrelt of tikt terwijl de verwarming aanstaat, bevat vaak lucht. Dat is vervelend, maar meestal eenvoudig op te lossen. Met radiator ontluchten stap voor stap krijgt het verwarmingswater weer vrij baan en wordt de warmte beter verdeeld. U hoeft hiervoor geen uitgebreide technische kennis te hebben, wel een rustige aanpak en aandacht voor de waterdruk van uw cv-installatie.
Lucht in radiatoren ontstaat geleidelijk. Bijvoorbeeld na het bijvullen van de cv-ketel, na werkzaamheden aan de installatie of doordat er via kleine hoeveelheden altijd wat lucht in het systeem terechtkomt. Eén keer per jaar ontluchten, meestal aan het begin van het stookseizoen, is voor veel woningen een verstandig onderhoudsmoment. Merkt u eerder klachten, wacht dan niet tot de winter echt koud is.
Wanneer moet u een radiator ontluchten?
Voel eerst aan de radiator terwijl de verwarming warm is. Is hij onderaan warm en bovenaan duidelijk koeler, dan is lucht een waarschijnlijke oorzaak. Ook borrelende geluiden, een radiator die niet volledig warm wordt of een installatie die minder rustig klinkt, zijn bekende signalen.
Niet elke koude radiator hoeft echter ontlucht te worden. Wordt een radiator overal koud terwijl andere radiatoren wel goed verwarmen? Controleer dan eerst of de radiatorkraan en eventuele thermostaatknop openstaan. Bij een radiator die alleen aan één kant koud blijft, kan vuil of slib in het systeem een rol spelen. Ontluchten helpt dan niet altijd. Zeker bij terugkerende klachten is het verstandig om de installatie te laten beoordelen, in plaats van steeds opnieuw water bij te vullen.
Dit heeft u nodig
Leg een ontluchtingssleuteltje, een droge doek en een klein bakje klaar. Het sleuteltje past op het vierkante ontluchtingsventiel bovenaan de radiator. Bij sommige moderne radiatoren kan een platte schroevendraaier nodig zijn, maar forceer nooit een ventiel dat niet past.
Houd ook de drukmeter of het display van de cv-ketel in gedachten. Na het ontluchten daalt de waterdruk vaak iets. Bij de meeste cv-installaties is een koude druk van ongeveer 1,5 tot 2,0 bar gebruikelijk, maar volg altijd de instructies van uw eigen ketel of warmtepompinstallatie. De ideale druk kan per systeem verschillen.
Radiator ontluchten stap voor stap
1. Zet de verwarming uit en laat het systeem afkoelen
Zet de thermostaat laag en schakel de cv-ketel uit volgens de bedieningsinstructie. Wacht vervolgens ten minste tien tot twintig minuten. Bij een warme radiator kan heet water uit het ventiel komen. Bovendien verzamelt lucht zich beter bovenin een stilstaand systeem.
Heeft u vloerverwarming in combinatie met radiatoren, dan blijft deze voorbereiding hetzelfde. U ontlucht alleen de radiatoren die daarvoor een ontluchtingsventiel hebben. De verdeler van vloerverwarming vraagt om een andere werkwijze.
2. Begin op de laagste verdieping
Ontlucht radiatoren van beneden naar boven. Start dus op de begane grond en werk daarna verdieping voor verdieping omhoog. Binnen één verdieping maakt de onderlinge volgorde meestal weinig uit, maar werk rustig kamer voor kamer zodat u niets overslaat.
Waarom deze volgorde? Lucht stijgt in het systeem op. Door onderaan te beginnen, werkt u mee met de natuurlijke route van de lucht richting de hoogste radiatoren. In een appartement of woning met meerdere woonlagen is dit extra relevant.
3. Zoek het ontluchtingsventiel en houd doek en bakje klaar
Het ventiel zit vrijwel altijd bovenaan aan de zijkant van de radiator, vaak aan de kant tegenover de thermostaatknop. Plaats het bakje of de doek direct onder het ventiel. Er komt meestal maar weinig water vrij, maar cv-water kan donkere vlekken geven op een muur, vloer of vensterbank.
Draai het ventiel niet volledig los. Een kwartslag is vaak al genoeg. Draai langzaam tegen de klok in met het sleuteltje. U hoort eerst een sissend geluid: dat is de lucht die ontsnapt.
4. Wacht tot er een rustige straal water komt
Laat het ventiel open tot het sissen stopt en er een kleine, gelijkmatige straal water uitkomt. Zodra er water zonder luchtbelletjes verschijnt, draait u het ventiel voorzichtig weer dicht. Vast is vast. Te hard aandraaien kan de afdichting of het ventiel beschadigen.
Bij radiatoren waar veel lucht in zit, kan het iets langer duren. Blijft er minutenlang alleen lucht ontsnappen, stop dan en controleer de waterdruk van de installatie. Een zeer lage druk kan ervoor zorgen dat er nauwelijks water bij de radiator komt.
5. Herhaal dit bij alle radiatoren
Ga op dezelfde manier verder, van de laagste naar de hoogste verdieping. Neem ook radiatoren mee die op het eerste gezicht goed warm worden. Lucht kan zich ongemerkt verzamelen en pas later voor klachten zorgen.
Bij een handdoekradiator in de badkamer zit het ventiel vaak aan de bovenzijde. Door de vorm van deze radiator is het soms lastiger bereikbaar. Leg daarom een extra doek op de vloer en neem de tijd om goed te zien waar het water naartoe kan lopen.
6. Controleer en vul de cv-installatie zo nodig bij
Na het ontluchten controleert u de waterdruk op de ketel. Is de druk te laag, vul de installatie dan bij volgens de handleiding van uw ketel. Doe dit bij voorkeur wanneer het systeem koud is. Vul niet verder dan de aanbevolen druk, want een te hoge druk kan ook storingen of lekkage via het overstortventiel veroorzaken.
Veel mensen vullen na elke kleine drukdaling meteen bij. Dat is niet nodig. Kijk naar de voorgeschreven ondergrens van uw systeem. Moet u meerdere keren per jaar bijvullen, dan is dat wél een signaal om verder te kijken. Er kan sprake zijn van een kleine lekkage, een probleem met het expansievat of een andere storing.
7. Zet de installatie weer aan en controleer de warmte
Schakel de cv-ketel weer in en zet de thermostaat op de gewenste temperatuur. Laat de radiatoren opwarmen en voel na enige tijd of ze van boven tot onder gelijkmatig warm worden. Een radiator mag in de praktijk onderaan iets koeler aanvoelen dan bovenaan. Dat betekent juist vaak dat hij zijn warmte goed afgeeft aan de kamer.
Hoort u nog steeds luchtgeluiden of blijft een radiator bovenaan koud? Ontlucht die radiator dan nog één keer nadat het systeem heeft gedraaid en weer is afgekoeld. Komt de lucht snel terug, dan is er waarschijnlijk meer aan de hand dan normaal onderhoud.
Veelgemaakte fouten bij ontluchten
De meest voorkomende fout is ontluchten terwijl de installatie nog heet is. Dat vergroot de kans op heet water en maakt het werk onnodig onrustig. Ook een ventiel helemaal opendraaien is niet nodig. Met een kleine draai laat u de lucht gecontroleerd ontsnappen.
Een andere fout is het overslaan van de drukcontrole. Ontluchten zonder daarna naar de keteldruk te kijken, kan leiden tot radiatoren die alsnog slecht warm worden of een ketel die in storing gaat. Controleer tot slot of elk ventiel goed gesloten is. Een enkele druppel direct na het ontluchten kan nog restwater zijn, maar een ventiel dat blijft lekken vraagt om aandacht.
Wanneer schakelt u een installateur in?
Zelf ontluchten is prima als het om normaal periodiek onderhoud gaat. Neem contact op met een vakman wanneer radiatoren na meerdere keren ontluchten koud blijven, de druk vaak wegzakt, water zichtbaar lekt of de ketel een storing aangeeft. Ook een radiator die van onderen koud blijft, wijst eerder op vervuiling of een probleem met de doorstroming dan op lucht.
Bij oudere installaties, een combinatie van radiatoren en vloerverwarming, of een woning die wordt verduurzaamd met een hybride warmtepomp, is het extra belangrijk dat de installatie goed is ingeregeld. Alleen lucht verwijderen lost dan niet per definitie een comfortprobleem op. Liefting Installatietechniek kijkt in zo’n situatie naar het geheel: de warmteafgifte, de instellingen, de druk en wat er in uw woning nodig is.
Neem na het ontluchten vooral even de tijd om te voelen hoe uw huis opwarmt. Een stille, gelijkmatig warme radiator geeft niet alleen meer comfort, maar helpt ook om uw verwarmingssysteem te gebruiken zoals het bedoeld is.
